Wat als drukker zijn gewoon enthousiasme is?

Die eerste dag van het nieuwe schooljaar, ik vergeet het nooit meer! Grote ogen, vooraan in de klas, gedreven om in een jaar het maximale te leren wat in zijn macht lag, bleek later. Niet te temperen, overal wilde hij op reageren, mijn uitleg leek voor hem als een slak te gaan. Nog voordat ik mijn vraag af had waren er al verschillende antwoorden voorbij gevlogen. Als ik hem hier op aansprak reageerde hij verongelijkt en ik voelde zijn drang…eigenlijk de nood om zijn enthousiasme te kanaliseren. 

Robbie (9) stond te boek als het ‘wat’ drukkere type leerling. Twee dikke dossiers gevuld met biografisch perspectief lagen op mij te wachten om enig beeld van hem te vormen. Ik koos ervoor ze links te laten liggen. Op de een of andere manier voelde ik de rust en het vertrouwen dat Robbie mij zelf wel zou gaan ‘vertellen’ als hij of ik ergens tegenaan zou lopen. Een jaar eerder zag ik hem in die andere klas achterin zitten, soort van weggestopt achter een opeenstapeling van boekenkasten. Regelmatig hoorde ik eerst een schreeuw van frustratie en vervolgens een proestend rood hoofd, gevolgd door een stampvoetend en strakgespannen lijf door de gang richting de ‘achtervang’ snellen. Nu zat hij, en misschien wel heel bewust zelf gekozen, met een big smile en zijn grote ogen vooraan in de klas. 

De boeken waren uitgedeeld, allemaal open op de juiste bladzijde en eigenlijk iedereen was klaar om te luisteren naar de instructie. Een rekensom werd op het bord geschreven. Direct gaf Robbie antwoord. Hij wist allang hoe deze som opgelost zou moeten worden. Rekenen, dat was zijn vak! Een aantal kinderen keken wat gedesillusioneerd in hun boek, het antwoord was tenslotte al gegeven. Simon liet duidelijk merken niet gediend te zijn dat er door de klas geroepen werd. Direct boog ik zijn reactie om en vroeg Simon uit te leggen hoe het kon dat Robbie zo snel antwoord gaf. Hij kon niet direct een reden geven maar hij wilde wel uitleggen hoe hij de som had opgelost... Tijdens het geven van de oplossing zat Robbie er weer doorheen. “Dat is helemaal verkeerd!” riep hij door de klas. Simon hield zich in, maar had graag even willen roepen naar Robbie… 

Vanuit de andere kant van de klas hoorde ik Fanny, doorgaans stil tijdens een instructie (en zeker bij rekenen), zeggen: “Zo kun je het ook oplossen, hoor…” Robbie keek fel om en probeerde Fanny te overtuigen dat zijn oplossingsstrategie de beste en enige juiste zou zijn. Ik liet Robbie zijn strategie op het bord schrijven, onder die van Simon en liet ze beide even voor de klas staan. Op de vraag of er kinderen waren die de som op nóg een andere manier kon uitrekenen volgde een voorzichtige vinger. Het was Thomas. Onzeker vertelde hij hoe het hem ook gelukt was de som op te lossen. Mijn enthousiasme groeide en vroeg Thomas om ook zijn uitwerking op het bord te schrijven. Met complimenten stuurde ik de heren terug naar hun plek en vroeg de andere kinderen om naar het bord te kijken. "Geef eens aan welke strategie jij gebruikt, en Robbie; kijk eens wat er gebeurt!?” 

Een chaos van leerlingen die naar het bord liepen om een streepje bij hun voorkeursstrategie te zetten voltrok zich voor Robbie. Toen de rust was wedergekeerd vroeg ik Robbie om een analyse te maken. Hij keek naar het bord en kwam tot de conclusie dat er niet één maar meerdere ‘wegen naar Rome leiden’. Zichtbaar dimde hij in en vroeg zich hardop af hoe het kwam dat er meerdere oplossingen mogelijk was. Naast de technische uitleg/instructie heb ik Robbie en daarmee ook de rest van de groep duidelijk gemaakt dat er altijd verschillende manieren zijn van denken en vinden oplossingen. Dat het belangrijk is om de ander te begrijpen en daarna af te stemmen hoe iemand (in dit geval) een som oplost. Maar ook dat iedereen de tijd krijgt om over een oplossing na te denken. De grote overeenkomst tussen elkaar is dat iedereen graag het antwoord wil geven maar dat iedereen dat op hun eigen tempo en manier doet. 

Verwonderd keek Robbie mij aan. Hij vroeg nog wat verbaasd om de bevestiging of echt iedereen anders kan denken en verzonk vervolgens in gedachte zijn boek in. Na een klein half uur vroeg of hij de volgende keer het antwoord dat iemand gaf mocht controleren. “Natuurlijk, maar hoe wil je dat aanpakken?”, vroeg ik hem. Hij wilde zelfstandig in stilte zijn strategie en antwoord opschrijven en later afvragen hoe de ander de som opgelost heeft om zo tot de meest efficiënte strategie te komen! Hij leek ‘het licht’ gezien te hebben. Zijn eerste kennismaking met eenheid in diversiteit, dat wat hem, maar ook de klas, zichtbaar en merkbaar rust gaf! 

Nu leerlingen met vragen konden rekenen op Robbie veranderde daarmee ook de ‘mindset’ van een aantal leerlingen. Het beeld dat zij hadden over Robbie veranderde. En wanneer hij door de klas riep werd hij op een respectvolle wijze ‘teruggefloten’ door de groep. Het enige dat ik hoefde te doen was volgen en waar nodig ‘sturen’ van het proces. Robbie (en daardoor ook de anderen) groeide, voelde zich tijdens rekenen in zijn kracht staan en was een meester voor diegene die het moeilijk vonden. Zijn enthousiasme kreeg een plek, hij werd een stem die er voor iedereen mocht zijn! En misschien nog belangrijker, hij vond de verbinding bij en met anderen waardoor hij niet alleen bij het vak rekenen kon groeien. Zelfs bij zijn zeer gehate vak ‘lezen’ groeide Robbie. Hij durfde zich kwetsbaar op te stellen en van anderen te leren. Rollen wisselden. Vol trots vertelde hij anderen zijn ontwikkeling waardoor hij positieve support kreeg van anderen in de klas en de andere leerkrachten. 

Natuurlijk is het zo dat ‘enthousiasme’ als probleem kan worden gezien, zeker als het moment waarop het enthousiasme geuit wordt (net) niet het juiste moment is. Maar wie bepaalt dit moment? Wat maakt dat iemand zou ‘moeten’ leren hier rekening mee te houden? Zijn regels en sancties altijd effectief en hoe verhoudt zich dit tot individuele leerlingen en hun achtergrond? Is het zelf ervaren van en regie geven de sleutel tot het antwoord? Empathie en rolneming zijn in ieder geval essentieel in het proces om te leren bewust te worden (en zijn) wanneer en wat maakt dat je jezelf wel al dan niet aanpast. Afstemming met de ander en de ruimte die je elkaar gunt zijn onmisbaar. Is het niet laveren tussen hoe de wereld er nu uitziet, wat men van je verwacht, wat je volgens deze verwachting dient te leren en wie je wezenlijk bent, hoe je jouw potentieel positief inzet en samen (de leerling, leeftijdsgenoten, ouders, leerkrachten en andere volwassenen) met een zoeklicht op weg gaat naar jouw bestemming? En dat er meerdere wegen zijn die naar Rome leiden moge duidelijk zijn, ‘reken’ daar maar op. En mocht je het niet begrijpen, dan wil Robbie het graag vol enthousiasme uitleggen!

1 opmerking:

  1. Dank Ronald voor deze mooie blog met gave insights
    Eric Zwaart

    BeantwoordenVerwijderen