VISIE of vizie(r) op oneindig?

1) Aanschouwing 2) Beschouwing 3) Brede blik 4) Denkbeeld 5) Gezicht 6) 
Gezichtspunt 7) Het zien 8) Inzicht 9) Ideologie 10) Inzage 11) Interpretatie 
12) Idee 13) Kijk 14) Lezing 15) Mening 16) Oordeel 17) Opinie 18) 
Optiek 19) Opvatting 20) Standpunt 21) Zicht 22) Zienswijze

Aha! Dat er zoveel ‘betekenissen’ van het woord VISIE kunnen zijn. De inhoud verschilt… Is het een weloverwogen mening over hoe een zaak zich zou moeten ontwikkelen? Of de wijze waarop men zaken beoordeelt, de kijk op iets, de psychische interpretatie van iets wat is waargenomen? Dus een bepaald inzicht, kijk, mening, optiek en/of inzage? Is het een inspirerend toekomstbeeld voor de organisatie, ontwikkelen en uitdragen door al dan niet afstand te nemen van de dagelijkse praktijk? Is een visie bereikbaar of (misschien) een onbereikbare droom van wat een organisatie wil doen en waar ze wil (uit)komen? Moet je jezelf concentreren op de hoofdlijnen, het langetermijnbeleid, en dat dan weer vertalen naar korte termijnbeleid? Nee, een visie vormt zich een beeld van de toekomstige ontwikkelingen en ziet mogelijkheden om daarop in te spelen…toch?

Wat ik er doorheen lees is iets met ‘toekomst’, in hoeverre je daar nu een bepaald perspectief over kan hebben, ‘standpunten’, welke deze ook mogen zijn en ‘beschouwing’ waaronder een hoop begrippen onder kunnen vallen. Ik voel er ook iets doorheen zitten dat linkt aan ‘inspiratie’ (creatief, je wordt er blij van, het motiveert), ‘uitdaging’ (want dat is het, zeker als je nu iets gaat neerzetten voor in de toekomst), ‘dynamisch’ (dat kan niet anders, niet iedere persoon/organisatie maar ook dag/week/maand/jaar is hetzelfde), ‘ambitie’ (dat is nodig om iedereen zover te krijgen) en (dus) ‘samen’, het collectief.

Samen visie vormgeven en er voor staan. Dat was dé reden voor mij om in mijn laatste jaar van de pabo tijdelijk te stoppen. De opdracht was om met een ‘team’ medestudenten een fictieve school op te bouwen. En daar heb je een bepaalde visie voor nodig. Het is namelijk een mooie uitdaging om samen een inspirerende en dynamische visie neer te zetten dat alle ambities omvat die je als ‘team’ hebt. Ons lukte het niet, althans, we misten in ‘ons team’ de competentie samenwerken, is mijn mening achteraf. Ik kwam erachter dat “zoveel mensen, zoveel meningen” een kakofonie van standpunten teweeg kon brengen en dat eigenlijk niemand (waaronder ikzelf) uitging van dat waar het volgens mij in het onderwijs om draait, het kind en diens leerproces. Hoe leren kinderen, maar ook hoe leert dit kind. Dan is het dus belangrijk om het kind te kennen, in relatie te staan en het te durven bevragen, los van (voor)oordelen. Zover kwamen we met dit ‘team’ niet en tot op de dag van vandaag heb ik nog in geen enkel team gewerkt waar samen op een constructieve wijze wordt nagedacht over visie op onderwijs daar waar juist de leerkracht het verschil maakt of kan maken!

Mijn ervaring wil natuurlijk niet zeggen dat er geen scholen of organisaties zijn die hier wel over nadenken en samen een visie ‘ontwikkelen’! Sterker nog, dit weekend stuurde Stefan van der Weide me de visie en missie van zijn school Stad & Esch. Zij noemen het echter geen visie en missie maar hun ‘Onderwijsmanifest’! Dat is niet hun enige kracht, want ze mijden daarmee natuurlijk de ingewikkelde betekenis van het woord visie. De kracht zit ‘m in het SAMEN, het manifest ademt inspraak, zowel van de leerkrachten (die onderwijs maken) als wel van leerlingen (die met hun leerproces de kern zijn)!! De leerlingen zijn namelijk de toekomst, zij ‘bepalen’ mede hoe de toekomst eruit gaat zijn. Zij zijn de ‘future adults’, dus dat betekent dat het onderwijs een belangrijke opvoedvraag en -taak heeft liggen. En tja, dan zijn er natuurlijk ook weer uiteenlopende visies over ‘hoe op te voeden’… Ik heb er alle vertrouwen in dat dit bij Stad & Esch gebeurt, getuige hun eerste ‘statement’ “Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw.” Dit ademt, en heeft ‘toekomst’ (en nee, dat zit ‘m niet in het getal). Het leerproces centraal, net als de visie bij scholen als Hellerup School in Denemarken of de Ontdekkingsreis in ons eigen kikkerlandje. Het statement inspireert mij om na te denken over hoe we dat samen zouden kunnen vormgeven. Het nodigt uit tot gesprek, het roept diverse (positieve, dus al dat praktische geneuzel daar gelaten) vragen op. Probeer er zelf eens tien te bedenken vanuit verschillende perspectieven... En bedenk dan eens hoe deze school eruit zou zien. Mijn interesse heeft het gewekt, dus wie weet volgt er nog een blog over Stad & Esch.

“Stad & Esch bereidt leerlingen optimaal voor op de uitdagingen van de 21e eeuw. Succesvol meedoen in een wereld die snel verandert, vereist meer dan een diploma. We willen dat iedereen bij ons een stevige basis meekrijgt om een plaats in te nemen in de maatschappij. Bij ons ontdek je wie je bent, wat je talenten zijn, waar je voor staat en wat je kunt.” Bamm! De essentiële vragen ‘Wie ben ik?’ en ‘Hoe verhoud ik mij tot mijn omgeving?’ komen direct in het tweede standpunt voorbij. Voor mij is de toon gezet en word ik wel heel nieuwsgierig naar de school. Een stevige basis impliceert dat er een sterk curriculum staat en dat doelen en eindtermen duidelijk zijn. Het maakt mij ook nieuwsgierig naar hoe leerkrachten hun onderwijspraktijk hebben ingericht. Er wordt namelijk veel geroepen en er zijn verschillende ‘visies’ op en over bijv. de 21th Century Skills.


Het is een manifest waarin vertrouwen, eigen regie, talentontwikkeling en verantwoordelijkheid belangrijke thema’s zijn. In het manifest staat ook een schema waarin overzichtelijk de missie (“Leerlingen optimaal voorbereiden op de uitdagingen van de 21e eeuw”), de visie (“Passie als brandstof voor talenten”, “Creativiteit als sleutel tot succes”, “Persoonlijk maken als standaard”, & “Ruimte voor lef”) en de identiteit (het waarom/doelen, de hoe en het wat) van het onderwijs in één oogopslag helder uiteengezet is. Je zou kunnen stellen dat de begrippen ‘hol’ zijn, echter biedt de verklarende woordenlijst uitkomst om de eventuele leegte te vullen.

Als ik het bovenstaande afzet tegenover mijn eigen context en mijn  visie lijkt dit manifest een wereld van verschil. Misschien is dat ook wel de reden dat ik buiten mijn onderwijspraktijk op zoek ben naar wat nu mijn visie is op goed onderwijs is. Daar waar mijn praktijk uitgaat van sturing werkt Stad & Esch aan betekenisvol onderwijs vanuit eigenaarschap en nieuwsgierige ontwikkeling. Ieder mens is nieuwsgierig en het deed me denken aan wat Jef Steas ooit schreef: ‘leergierige mensen zoeken kennis niet gewoon om het louter te weten, maar om er iets mee te doen’. En dat leerlingen bij Stad & Esch het recht krijgen om talenten te mogen ontwikkelen maakt dat de leerkracht en leerling samen eigenaar worden van het leerproces/-behoeften, noden en daarmee het onderwijs. Er is veel diversiteit, al voelt het op deze school als ‘eenheid in diversiteit’! “Binnen het gegeven kader krijgen leerlingen op Stad & Esch ruimte om invloed uit te oefenen op het eigen leerproces.” vervolgt de tekst bij het kopje ‘variatie in sturing’ in het Onderwijsmanifest. Ik heb van mijn oud-docent Wendy Lampen het principe (of is een wijze van zijn?) ‘leiden door te volgen’ mogen 'leren', ervaren en fine-tunen. In mijn beleving is dit de eerste stap voor goed onderwijs. Ik hoop dit ook nog jaren te mogen doen met mijn leerlingen. Samen (goed) onderwijs maken dat samen gedragen wordt…wordt vervolgd!


If you put fences around people, you get sheep
William L. McKnight


Geen opmerkingen:

Een reactie posten